Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, bằng cấp không chỉ là “thẻ vào cửa” mà còn cần đi kèm với năng lực thực tế. Vậy hệ vừa học vừa làm là gì? Bằng đại học hệ vừa học vừa làm có giá trị không về pháp lý. Nhà tuyển dụng có thực sự đánh giá thấp người học hệ này không? Bài viết này sẽ giải thích chi tiết các khía cạnh này dựa trên thông tin chính thức và thực tế thị trường lao động.
Định nghĩa và đặc điểm chính
Trước khi tìm hiểu về bằng đại học hệ vừa học vừa làm có giá trị không bắt đầu từ định nghĩa từ Viện Nghiên Cứu Quản lý hành chính (RIAM), hệ đào tạo vừa học vừa làm là loại hình đào tạo dành cho người vừa đi học vừa đi làm, nhằm hoàn thiện kiến thức chuyên môn hoặc học thêm một chương trình đại học khác để phù hợp với công việc đang làm. Điểm đặc biệt của mô hình này là sự linh hoạt trong thời gian học tập, cho phép học viên thu xếp thời gian phù hợp với lịch trình công việc cá nhân.
Thay vì phải dành toàn bộ thời gian cho việc học mà không có kinh nghiệm thực tế, học viên hệ vừa học vừa làm có thể vừa học lý thuyết, vừa thực hành trong môi trường làm việc thực sự.
Chương trình đào tạo được xây dựng tương đương với hệ chính quy, chỉ khác về thời gian học tập thường được tổ chức vào buổi tối, cuối tuần hoặc qua hình thức trực tuyến để phù hợp với người đi làm.
Một lợi ích lớn của hệ vừa học vừa làm là giúp học viên tích lũy kinh nghiệm thực tế ngay trong quá trình học, kết hợp kiến thức lý thuyết vào công việc hàng ngày.
Giá trị pháp lý: Bằng được công nhận theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo
Một câu hỏi quan trọng nhất được nhiều người đặt ra là: bằng đại học hệ vừa học vừa làm có giá trị không về mặt pháp lý?”. Theo Thông tư số 27/2019/TT-BGDĐT, bằng tốt nghiệp đại học không còn phân biệt hình thức đào tạo (chính quy, vừa học vừa làm, từ xa…). Điều đó có nghĩa là tấm bằng đại học hệ vừa học vừa làm có giá trị pháp lý tương đương với bằng chính quy trong hầu hết các trường hợp: dùng để xin việc, thi công chức, học lên cao học, xét nâng ngạch, chuyển việc hoặc ra nước ngoài du học.
Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục Đại học, không có sự khác biệt về hình thức và giá trị văn bằng giữa hệ chính quy và hệ vừa học vừa làm.
Điều này đã xoá bỏ sự phân biệt vốn tồn tại suốt nhiều năm, tạo điều kiện cho người đi làm được học tập và nâng cao trình độ một cách chính đáng mà không bị rào cản bởi hình thức học. Nhiều người đã lo lắng rằng bằng hệ vừa học vừa làm sẽ bị đánh giá thấp, nhưng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đây là một lầm tưởng hoàn toàn sai.
Giá trị thực tế phụ thuộc vào chất lượng học tập và năng lực của người học
Mặc dù tấm bằng có giá trị pháp lý tương đương, nhưng giá trị thực tế của bằng đại học hệ vừa học vừa làm có giá trị không nó còn phụ thuộc rất nhiều vào cách bạn học, bạn phát triển bản thân ra sao trong quá trình học. Điều này cũng đúng với cả hệ chính quy – không phải ai học chính quy cũng giỏi, và không phải ai học hệ vừa học vừa làm cũng yếu.
Nếu bạn học một cách nghiêm túc, nắm chắc kiến thức, biết ứng dụng vào công việc và có kinh nghiệm thực tế, thì bằng đại học hệ vừa học vừa làm vẫn có sức nặng trên thị trường tuyển dụng. Thậm chí, với những người đã đi làm nhiều năm, kinh nghiệm thực tế cộng với tấm bằng đúng ngành nghề sẽ tạo ra sự cộng hưởng rất lớn, giúp bạn thăng tiến nhanh hơn.
Ngược lại, nếu bạn học hình thức, chỉ lấy bằng cho có, thiếu kỹ năng và năng lực thực tiễn thì bằng cấp – dù là loại gì – cũng không có nhiều giá trị khi ra ngoài thị trường lao động. Nhiều học viên hệ vừa học vừa làm đã chứng minh rằng, với sự nỗ lực và cam kết, họ có thể đạt được kết quả học tập không kém kém học chính quy, thậm chí còn vượt trội hơn nhờ có kinh nghiệm thực tế.
Một số nhà tuyển dụng vẫn có định kiến, nhưng xu hướng đang thay đổi
Dù Bộ Giáo dục đã quy định rõ ràng, theo những tin tức online cho thấy, trong thực tế theo tin tức mới nhất cho thấy vẫn còn một bộ phận nhà tuyển dụng, đặc biệt là các đơn vị nhà nước hoặc doanh nghiệp lớn, có xu hướng “ưu tiên” bằng chính quy. Họ cho rằng hệ chính quy có chương trình học bài bản, được đào tạo tập trung, còn hệ vừa học vừa làm có thể thiếu chiều sâu hoặc không đủ thời lượng tiếp thu kiến thức.
Tuy nhiên, điều này đang dần thay đổi. Trong bối cảnh doanh nghiệp cần người có năng lực, thái độ làm việc tốt, tư duy nhanh nhạy và kỹ năng thực tế, thì việc học hệ gì không còn là rào cản lớn. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, các công ty startup, công ty FDI hiện nay đánh giá ứng viên dựa trên năng lực thực tế, kỹ năng giải quyết vấn đề và thái độ – chứ không chỉ nhìn vào bằng cấp.
Ưu và nhược điểm của hệ vừa học vừa làm
Những ưu điểm nổi bật
Kinh nghiệm thực tế: Học viên có cơ hội làm việc tại các doanh nghiệp, áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, từ đó nâng cao kỹ năng và sự tự tin.
Tài chính: Hệ vừa học vừa làm thường cho phép học viên kiếm tiền trong thời gian học, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình.
Mạng lưới kết nối: Làm việc trong môi trường chuyên nghiệp giúp học viên xây dựng được mạng lưới quan hệ, điều này rất có lợi cho sự nghiệp sau này.
Tăng cơ hội việc làm: Như đã đề cập trước đó, sinh viên có kinh nghiệm thực tập thường được các nhà tuyển dụng ưu tiên.
Linh hoạt trong thời gian học: Hệ vừa học vừa làm thường có lịch học vào buổi tối hoặc cuối tuần, giúp bạn cân bằng giữa công việc và học tập.
Hệ vừa học vừa làm cũng còn một số hạn chế
Thời gian hạn chế: Việc vừa học vừa làm đôi khi khiến sinh viên cảm thấy mệt mỏi, khó khăn trong việc tìm kiếm thời gian để học bài và hoàn thành các công việc học tập.
Chất lượng học tập: Một số sinh viên, khi quá bận rộn với công việc, có thể không dành đủ thời gian cho việc học, điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập.
Áp lực công việc: Trong quá trình làm việc, sinh viên có thể gặp phải áp lực từ yêu cầu công việc, gây ảnh hưởng đến tâm lý cũng như sức khỏe.
Tổng kết
Tóm lại, những nội dung trên đây đã làm rõ về bằng đại học hệ vừa học vừa làm có giá trị không và chứng minh, tấm bằng hệ vừa học vừa làm không hề “kém giá trị” như nhiều người vẫn nghĩ. Nó được pháp luật công nhận, doanh nghiệp chấp nhận, và là một lựa chọn đáng trân trọng của những người vừa làm vừa học, biết nỗ lực vượt qua áp lực để hoàn thiện bản thân.
Không quan trọng bạn học hệ gì – quan trọng là bạn học như thế nào, học để làm gì và bạn đã trưởng thành ra sao sau hành trình đó. Trong thế giới ngày nay, người có ý chí và tư duy cầu tiến sẽ luôn tìm được chỗ đứng, bất kể bằng cấp đến từ đâu.
Nếu bạn đang cân nhắc học hệ vừa học vừa làm, hãy chọn trường uy tín trong hệ thống giáo dục được pháp luật đảm bảo và tập trung vào việc phát triển kỹ năng và năng lực thực tế của bản thân, và không ngừng nỗ lực để đạt được mục tiêu sự nghiệp của mình. Bằng đại học hệ vừa học vừa làm sẽ là một bước đệm quan trọng giúp bạn nâng cao vị thế và mở ra nhiều cơ hội phát triển trong tương lai.